भक्तपुर, ११ भदाै । रसुवामा बाढीले बगाएको जनजीवनको पीडा टाढा भक्तपुरसम्म पुग्दा त्यो एउटा सुइयोको घोचाइमा बदलियो । चाँगुनारायण नगरपालिकाको सभाहलमा बिहीबार ३५० जना जति नागरिक भेला भए, आ-आफ्नो काखमा एक-एक बोतल रगत लिएर—आफूले नचिनेका, कहिल्यै नभेटेका बाढी पीडितहरूका लागि । जब सुई शिराभित्र पस्यो, त्यहाँ बगेको रगतले मात्र होइन, एउटा समुदायको सहानुभूतिले पनि आफ्नो बाटो पहिल्यायो ।
रसुवामा आएको बाढीले त्यहाँका बासिन्दालाई घाइते मात्र बनाएन, स्वास्थ्य संस्थाहरूमा रगतको तत्काल अभाव पनि निम्त्यायो । यही अभाव टार्ने हेतुले अन्तर्राष्ट्रिय कल्याणकारी संस्था वीलभयू फाउन्डेसनले भक्तपुरको चाँगुनारायण नगरपालिका सभाहलमा आकस्मिक रूपमा रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गर्यो, जुन संस्थाको विश्वव्यापी रक्तदान शृंखलाको ९४०औँ कार्यक्रम हो । बिहान १० बजेदेखि दिउँसो २ बजेसम्म चलेको यस कार्यक्रममा नगरपालिका कर्मचारी, फाउन्डेसनका सदस्य र स्थानीय बासिन्दा गरी करिब ३५० जनाको सहभागिता रह्यो, जसमध्ये १६४ जनाले साक्षात् रगत नै दान गरे ।
कार्यक्रमको सञ्चालन वीलभयूका सदस्य सुरज उप्रेतीले गरेका थिए । नेपालका लागि वीलभयूका अध्यक्ष किशोर सामसोहाङले सहभागीहरूप्रति आभार व्यक्त गर्दै रगतको कुनै जात, धर्म वा भूगोल नहुने, त्यो केवल मानवतासँग मात्र जोडिने बताए । सन् २००४ मा कोरियाबाट सुरु भएको यो विश्वव्यापी अभियान २० वर्ष नाघिसक्दा ६७ देशमा फैलिएको र हालसम्म १ लाख ५१ हजार ३७ जना सहभागी भई ६७ हजार ८४८ जनाले रगत दान गरिसकेको उनले जानकारी दिए ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा उपस्थित चाँगुनारायण नगरपालिकाका प्रमुख जीवन खत्रीले रसुवाको बाढीबाट घाइते भएकाहरूको जीवन बचाउन यो रगत काम लाग्ने बताउँदै नगरपालिकाको तर्फबाट यस्ता रचनात्मक अभियानलाई निरन्तर साथ दिने प्रतिबद्धता जनाए । वडा नम्बर २ का वडाअध्यक्ष सोम प्रसाद प्रधानले पनि आफू लामो समयदेखि वीलभयूसँग जोडिएको बताउँदै प्रविधिले जतिसुकै फड्को मारे पनि रगतको विकल्प रगत नै हुने भएकाले रक्तदानलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए ।
रक्तदानको सम्पूर्ण प्राविधिक प्रक्रियामा नेपाल रेडक्रस सोसाइटी दुवाकोट उपशाखाले सहयोग पुर्यायो, जसको जानकारी उपशाखाका सल्लाहकार नबराज काफ्लेले अवगत गराए । रगतदान गरेका सहभागीहरूमध्ये एकजनाले आफ्नो रगतले अर्काको ज्यान जोगिने कुरामा यसभन्दा ठूलो पुण्य केही नहुने बताए भने अर्का सहभागीले रगत कृत्रिम रूपमा उत्पादन गर्न नसकिने र भौतिक उपस्थितिबाटै दान गर्नुपर्ने भएकाले व्यस्तताका बीच पनि आफू सहभागी भएको बताए ।
वीलभयूले यसै अगस्ट महिनामा कैलालीको टिकापुर, काठमाडौंको कीर्तिपुर र बाँकेको नेपालगन्जमा समेत रक्तदान कार्यक्रम सम्पन्न गरिसकेको छ भने आगामी साता भरतपुर र पोखरालगायत विभिन्न स्थानमा थप कार्यक्रम आयोजना गर्ने तयारीमा रहेको जनाएको छ । रक्तदानबाहेक संस्थाले वातावरण सरसफाइ, शिक्षा सहयोग, विपद् राहत तथा जोखिममा रहेका वर्गको उत्थानजस्ता कार्यमा पनि सक्रियता देखाउँदै आएको छ । गण्डकीको गोर्खा र बागमतीको मध्यपुर ठिमीलगायतका विद्यालयहरूमा शैक्षिक सामग्री सहयोग, साइनबोर्ड जडान र पर्खाल मर्मत जस्ता कार्यहरू यसका उदाहरण हुन् । यसैगरी ‘क्लिक वर्ल्ड अभियान’ र वृक्षारोपणमार्फत हरितगृह ग्याँस न्यूनीकरण गर्ने ‘आमाको उद्यान’ परियोजनाले संस्थालाई दिगो वातावरणीय अभियानसँग पनि जोडेको छ । सन् २०१५ को महाभूकम्प र कोभिड-१९ महामारीका बेला समेत संस्थाले राहत तथा पुनर्स्थापनामा सहभागिता जनाएको इतिहास छ ।
चाँगुनारायणको यो रक्तदान कार्यक्रम केवल एउटा दिनको तथ्याङ्क होइन; यो देखाउँछ कि विपद्ले एक ठाउँमा पुर्याएको क्षति अर्को ठाउँका सर्वसाधारणको स्वतस्फूर्त सहभागिता मार्फत कसरी थेग्न सकिन्छ । स्थानीय तहको सहजीकरण, अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको संगठनात्मक क्षमता र रेडक्रस जस्ता संस्थाको प्राविधिक भरोसा—यी तीन पक्षको संयोजन नै दिगो र भरपर्दो रक्तदान संस्कृति निर्माणको आधार हो भन्ने कुरा यस कार्यक्रमले पुनः पुष्टि गरेको छ ।
नबराज काफ्ले
