नेपालमा वैकल्पिक राजनीतिक नेतृत्वप्रतिको आकर्षण अझै कायम छ । तर त्यो आकर्षण टिकाइराख्न परिणाममुखी काम, सुशासन र संस्थागत सुधार अनिवार्य छन् । केवल लोकप्रिय भाषण वा सामाजिक सञ्जालको प्रभावले दीर्घकालीन विश्वास कायम रहँदैन ।
गणेश नेपालीको आत्मदाह प्रयासलाई एउटा चेतावनीका रूपमा लिनुपर्छ। नागरिकले राज्यबाट सम्मानजनक व्यवहार, छिटो सेवा र न्यायपूर्ण प्रणाली चाहेका छन् । यदि यस्ता आधारभूत अपेक्षा पूरा भएनन् भने निराशा बढ्ने जोखिम रहन्छ । त्यसैले सरकारले सार्वजनिक सेवा सुधारलाई सर्वोच्च प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। अन्त्यमा, गणेश नेपालीको आत्मदाह प्रयास एउटा व्यक्तिको पीडा मात्र होइन, सार्वजनिक सेवा प्रणालीप्रतिको असन्तुष्टि, नागरिकको निराशा र सुशासनको आवश्यकताको संकेतका रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ ।
बालेन शाहप्रतिको युवाको अपेक्षा अझै समाप्त भएको छैन, तर त्यो अपेक्षा पूरा गर्न लोकप्रियताभन्दा धेरै बढी परिणाम, पारदर्शिता, संवाद, उत्तरदायित्व र संस्थागत सुधार आवश्यक छ । लोकतन्त्रमा कुनै पनि नेतृत्व आलोचनाभन्दा माथि हुँदैन । त्यसैले तथ्यमा आधारित समीक्षा, रचनात्मक आलोचना र नागरिकमुखी सुधारको मार्ग नै नेपाललाई उत्तरदायी र विश्वासयोग्य शासनतर्फ अघि बढाउने सबैभन्दा उपयुक्त बाटो हो ।
अब बालेन शाहप्रतिको युवा अपेक्षाको सन्दर्भमा हेर्दा, उनको उदय परम्परागत राजनीतिक संरचनाप्रतिको असन्तुष्टिको परिणामका रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ । स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा चुनाव जित्नु सामान्य घटना थिएन। धेरै युवाले उनलाई परिवर्तन, सुशासन, पारदर्शिता र कार्यकुशल नेतृत्वको प्रतीकका रूपमा हेरे । निर्वाचनपछि महानगरभित्र केही उल्लेखनीय कामहरू पनि भए । सार्वजनिक स्थानको संरक्षण, अवैध संरचना हटाउने अभियान, डिजिटल सेवा विस्तार, कर प्रणाली सुधार र केही प्रशासनिक सुधारका प्रयासलाई सकारात्मक रूपमा हेरियो। यसले धेरै युवामा नयाँ आशा जगायो कि इमानदार नेतृत्वबाट परिवर्तन सम्भव छ ।
तर नेतृत्व केवल लोकप्रियताले मात्र सफल हुँदैन । दीर्घकालीन नीति, संस्थागत सुधार, प्रभावकारी समन्वय र नागरिकसँग निरन्तर संवाद पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ । पछिल्लो समयमा बालेन शाहमाथि केही निर्णयहरूमा पर्याप्त परामर्श नगरेको, आलोचनाप्रति कठोर प्रतिक्रिया दिएको तथा संघीय र प्रदेश सरकारसँग समन्वय कमजोर रहेको आरोप पनि लाग्दै आएको छ । यी विषयहरू सार्वजनिक बहसका हिस्सा बनेका छन् ।
लेखक : खुशराज लामा
