नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनका संस्थापक, प्रखर राजनीतिक चिन्तक तथा सामाजिक परिवर्तनका अग्रदूत पुष्पलाल श्रेष्ठलाई स्मरण गर्नु भनेको केवल एउटा व्यक्तिलाई सम्झनु मात्र होइन, उहाँले देखाउनुभएको समानता, न्याय, लोकतन्त्र र राष्ट्रिय स्वाभिमानको मार्गलाई आत्मसात् गर्नु पनि हो । उहाँले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नेपाली जनताको अधिकार, स्वतन्त्रता र समतामूलक समाज निर्माणका लागि समर्पित गर्नुभयो । त्यसैले पुष्पलाल श्रेष्ठलाई स्मरण गर्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय भनेको उहाँका विचार, आदर्श र संघर्षलाई व्यवहारमा उतार्नु हो । पुष्पलाल श्रेष्ठको जन्म वि.सं. १९८१ असार १५ गते रामेछाप जिल्लामा भएको थियो ।
उहाँले सानैदेखि समाजमा रहेको अन्याय, विभेद र गरिबीलाई नजिकबाट देख्नुभयो । त्यसले उहाँलाई परिवर्तनको बाटो रोज्न प्रेरित गर्यो । वि.सं. २००६ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी स्थापना गरेर उहाँले नेपाली राजनीतिमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्नुभयो । उहाँले जनताको हक–अधिकारका लागि जीवनभर संघर्ष गर्नुभयो र कहिल्यै व्यक्तिगत स्वार्थलाई प्राथमिकता दिनुभएन । म पुष्पलाल श्रेष्ठलाई स्मरण गर्दा उहाँको त्याग, इमानदारी र दूरदर्शी नेतृत्वलाई विशेष रूपमा सम्झन्छु । उहाँले कठिन परिस्थितिमा पनि आफ्नो सिद्धान्तबाट पछि हट्नुभएन। देश र जनताको हितलाई सधैं व्यक्तिगत हितभन्दा माथि राख्नुभयो ।
उहाँको यही आदर्श आजका राजनीतिज्ञ, युवा पुस्ता र सम्पूर्ण नागरिकका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ । उहाँलाई स्मरण गर्ने अर्को महत्वपूर्ण माध्यम उहाँका लेख, भाषण र राजनीतिक विचारहरूको अध्ययन गर्नु हो । पुष्पलालले नेपाली समाजको वास्तविक अवस्था, राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र आर्थिक समानताका विषयमा गहिरो विश्लेषण गर्नुभएको छ। उहाँका विचार आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छन् ।
ती विचारलाई अध्ययन गरेर समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने प्रयास गर्नु नै उहाँप्रति सच्चा सम्मान हुनेछ। पुष्पलाल श्रेष्ठले शिक्षा, चेतना र जनसहभागितालाई परिवर्तनको मुख्य आधार मान्नुभएको थियो। त्यसैले उहाँको सम्झनामा वृक्षारोपण, रक्तदान, पुस्तक वितरण, विचार गोष्ठी, अन्तरक्रिया तथा सामाजिक सेवाका कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु उपयुक्त हुन्छ । यस्ता कार्यले उहाँले देखाउनुभएको सेवाभाव र समाजप्रतिको उत्तरदायित्वलाई निरन्तरता दिन मद्दत गर्दछ ।
आजको पुस्ताले पुष्पलाल श्रेष्ठलाई केवल इतिहासको पात्रका रूपमा होइन, प्रेरणादायी व्यक्तित्वका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ । समाजमा अझै पनि असमानता, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र विभेदका समस्या विद्यमान छन्। यस्ता समस्याको समाधानका लागि इमानदार नेतृत्व, जनमुखी सोच र लोकतान्त्रिक मूल्यको आवश्यकता छ, जुन पुष्पलालले सधैं जोड दिनुभएको थियो । पुष्पलाल श्रेष्ठको जीवनले हामीलाई संघर्षबाट कहिल्यै पछि नहट्न, सत्य र न्यायको पक्षमा दृढ रहन तथा राष्ट्र र जनताको सेवामा समर्पित हुन प्रेरणा दिन्छ। उहाँको योगदानलाई सम्मान गर्न हरेक वर्ष स्मृति दिवस मनाउनु मात्र पर्याप्त हुँदैन । उहाँका आदर्शलाई व्यवहारमा लागू गर्नु, समाजमा सद्भाव कायम गर्नु र जनहितका काममा सक्रिय हुनु नै वास्तविक श्रद्धाञ्जली हो ।
अन्त्यमा, म पुष्पलाल श्रेष्ठलाई नेपालको राजनीतिक इतिहासका एक महान् योद्धा, दूरदर्शी चिन्तक र परिवर्तनका अग्रदूतका रूपमा स्मरण गर्छु । उहाँको त्याग, समर्पण र विचारले आज पनि नेपाली समाजलाई सही दिशातर्फ अघि बढ्न प्रेरणा दिइरहेको छ । हामी सबैले उहाँका आदर्शलाई आत्मसात् गर्दै न्यायपूर्ण, समतामूलक, लोकतान्त्रिक र समृद्ध नेपालको निर्माणमा योगदान पुर्याउनु नै उहाँप्रति सच्चा सम्मान र अमर श्रद्धाञ्जली ।
