नबराज काफ्ले
नीम करोली बाबाको आध्यात्मिक प्रभाव आज पनि सीमाना नाघ्दै विश्वभर फैलिरहेको छ। भारतको उत्तराखण्डस्थित कैंची धाम पछिल्ला वर्षहरूमा आन्तरिक शान्ति र आध्यात्मिक ऊर्जा खोज्ने श्रद्धालुहरूको प्रमुख गन्तव्य बन्दै गएको छ। २० औं शताब्दीका रहस्यमयी सन्तका रूपमा चिनिने नीम करोली बाबा, जसको जन्म लक्ष्मीनारायण शर्माको रूपमा भएको थियो, आज पनि “Love All, Serve All” अर्थात् “सबैलाई प्रेम गर, सबैको सेवा गर” भन्ने सरल तर गहिरो सन्देशका कारण जनमानसमा जीवित छन्। उहाँले जटिल शास्त्रभन्दा व्यवहारिक मानव सेवा र निस्वार्थ प्रेमलाई जीवनदर्शनको केन्द्रमा राख्नुभयो।
विशेषगरी Steve Jobs, Mark Zuckerberg र Julia Roberts जस्ता विश्वप्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू समेत उहाँको दर्शनबाट प्रभावित भएको चर्चा प्रख्यात छ। यसले उहाँको प्रभाव धार्मिक सीमाभन्दा माथि उठेर विश्वव्यापी भएको पुष्टि गर्छ। कैंची धामको अर्को विशेषता भनेको ‘भण्डारा’ परम्परा हो, जहाँ जो कोही पनि खाली पेट फर्कनु पर्दैन । बाबाको मान्यता अनुसार, भोक मेटाउनु नै सेवाको पहिलो चरण हो । यही कारण, यहाँ आउनेहरूलाई केवल आध्यात्मिक सन्तुष्टि मात्र होइन, मानवीय संवेदनाको गहिरो अनुभूति पनि प्राप्त हुन्छ ।
आडम्बरहीन जीवनशैली, एक कम्बलमा सीमित सरलता, र हनुमान भक्तिको माध्यमबाट कर्म र भक्तिको सन्तुलन— यी सबै पक्षहरूले नीम करोली बाबालाई केवल सन्त मात्र नभई जीवनदर्शनका प्रेरणास्त्रोतका रूपमा स्थापित गरेका छन् । आजको व्यस्त र तनावपूर्ण जीवनशैलीमा, कैंची धामजस्ता स्थानहरू मानिसहरूका लागि आत्मिक पुनर्जागरणको केन्द्र बन्न थालेका छन् ।
यहाँको शान्त वातावरणले अहंकार त्यागेर सेवा र प्रेमको मार्गमा अघि बढ्न प्रेरित गर्छ। विज्ञहरूका अनुसार, आधुनिक समाजमा बढ्दो मानसिक तनाव र एक्लोपनका बिच यस्ता आध्यात्मिक केन्द्रहरूको आकर्षण बढ्नु स्वाभाविक हो । नीम करोली बाबाको सन्देश— सरलता, सेवा र समर्पण— आजको समाजका लागि अझ सान्दर्भिक बन्दै गएको छ ।
