जतिसुकै आलोचना वा पहूँच भए पनि म कठोर कदम चाल्छु: मन्त्री भुसाल

रोपाइँकै बेला रासायनिक मलको अभाव झेलेका किसानले रोपो पहेँलो हुँदासम्म पाएका छैनन् । मल ल्याउने टेन्डर प्रक्रियामा ढिलाइ त भएकै थियो, सरकारले पहुँचका आधारमा क्षमताहीन कम्पनीलाई आपूर्तिको ठेक्का दियो ।

ठेक्का पाएका कम्पनीलाई कोभिड–१९ को विश्वव्यापी संक्रमण झन् ठूलो बहाना भयो । कान्तिपुर दैनिकले यसै सन्दर्भमा कृषि तथा पशुपन्छी विकासमन्त्री घनश्याम भुसालसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

बंगलादेशसँग मल पैंचो माग्नुभएको थियो त्यसको भोलिपल्टै जताततै मल माग्ने किसानको घुइँचो देखियो के कारणले यस्तो समस्या आयो?

किसानले करिब २० दिनदेखि मल पाएका छैनन् । अहिले सबैलाई मल चाहिएको छ । हामी कसरी मल ल्याउने भनेर लागिपरिरहेका छौं । कोलकातादेखि वीरगन्जसम्म ४/५ दिनको फरकमा आउने ट्रेन हिजोआज साढे २ दिनमा आइरहेका छन् । कोलकाताको महावाणिज्य दूतावास, हामी र यहाँको ठेकेदार निरन्तर लागिपरिरहेका छौं । हिजोआज अलि चाँडै मल आउन थालेको छ । किसान एकैपटक मल लिन आए । मागभन्दा बढी पूर्ति गर्न नसक्दा यो भीड देखा परेको छ ।

एकदुई साताभित्र कति मल आउला?

१५ दिनभित्रमा ३२ हजार टन मल भित्र्याउने कोसिस गरिरहेका छौं । त्यसपछि बंगलादेशबाट पैंचो मल भित्र्याउन लागिपर्छौं ।

सधैं मल अभाव हुनाको कारण के हो?

म विद्यार्थी हुँदादेखि नै मल अभाव भनेर सुन्ने गरेको थिएँ । कोभिड–१९ को संक्रमणकै कारण मल अभाव भयो भन्दा सामान्य मान्छेले पत्याउने अवस्था छैन । यसपटक हामीले ५ लाख टन मल ल्याउने योजना बनायौं । पुसमै नै टेन्डर प्रक्रिया सुरु गरियो । असारभित्र करिब १ लाख टन मलका लागि बन्दोबस्त भएको थियो । साढे ३ लाख टन आउनुपर्थ्यो । त्यहीअनुसार टेन्डर पनि सुरु भयो । तर टेन्डर सुरु भएसँगै कोभिड–१९ पनि सुरु भयो । मल कारखाना, जहाज, बन्दरगाह बन्द भए । प्रतीतपत्र (एलसी) खोलिदिने बैंकहरू बन्द भए । सम्झौता भएपछि मल आउँछ भन्ने लाग्यो । अब ठेकेदारले ल्याउँछन् भन्ने सोचेका थियौं । ठेकेदारहरूले त्यो अपेक्षा पूरा गरिदिएनन् ।

अघिल्लो वर्ष मल नल्याउने कम्पनी शैलुङ इन्टरप्राइजेजलाई नै यसपालि पनि किन ठेक्का दिनुभयो?

बोलकबोलमा सबैभन्दा कम प्रस्ताव गर्ने कम्पनीसँग ठेक्का सम्झौता गर्नु भन्ने हाम्रो कानुनी व्यवस्था छ । बढी कबोल्नेलाई दिनु हुँदैन भन्ने छ । शैलुङ र होनिको भन्ने दुई कम्पनीले कम कबोल गरे । ती कम्पनीहरू मल ल्याउन ठेक्का हाल्ने पहिलो नेपाली सप्लायर्स हुन् । अहिलेसम्म विदेशी कम्पनीले ठेक्का पाउने गरेका थिए । नेपाली कम्पनी हुन्, ल्याउलान् भन्ने लागेको थियो, ल्याइदिएनन् ।

शैलुङ कम्पनीका सञ्चालक शारदाप्रसाद अधिकारी नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालका घरबेटी हुन् उनको राजनीतिक पहुँच त्यसका आधारमा ठेक्का पाएको समयमा नल्याउँदा कारबाही नभएको भन्ने टिप्पणी नि?

उहाँ कसको घरबेटी हो या होइन भन्ने कुरा नियम/कानुनले चिन्दैन । हाम्रो नियमअनुसार जसले सबैभन्दा कम कबुल गर्छ, त्यसैलाई ठेक्का दिनुपर्छ । साउनको सुरुमै मल ल्याउने आश्वासन शैलुङ र होनिकोले दिएका पनि हुन् । उनीहरूलाई मल ल्याउन दिएको समय भदौ २० गतेसम्म छ । त्यतिबेलासम्म मैले केही भन्न मिल्दैन ।

ल्याउने छाँटकाँट त देखिँदैन नि?

हो, ल्याउने छाँटकाँट छैन । सम्झौताबमोजिम ठेकेदारहरूले मल कोलकातामा कहिले आइपुग्छ, वीरगन्ज कहिले आइपुग्छ, पहिले नै बताउनुपर्ने थियो । कुनै सूचना दिनुभएको छैन । तर पनि वीरगन्जमा मल दिने अन्तिम समय भदौ २० गते हो । त्यति बेलासम्म पर्खिनुपर्छ । त्यसपश्चात् जतिसुकै आलोचना भए पनि म केही कदम चाल्नेछु ।

कोभिड१९ को असहज परिस्थितिले ल्याउन सकिएन भनेर निवेदन हाले समय थपिएला?

त्यस्तो समय उहाँहरूले पर्याप्त लिइसक्नुभएको छ । अदालतले समय दिएको छ । कोभिड सुरु हुनेबित्तिकै सरकारले पनि समय दिएको छ । कृषि सामग्री संस्थानले पनि समय दिइसकेको छ ।

त्यसो भए २० गतेपछि के हुन्छ?

समय थप गर्न सम्भव छैन । मन्त्रीहरू विवादमा पर्नुको एक प्रमुख कारण ठेकेदारहरूलाई अनावश्यक समय थपिदिने विषय पनि रहेछ । अनुचित तरिकाले समय थपेर विवादमा परिन्छ भन्ने बुझेको छु । विवादमा पर्ने कुरा म गर्दिनँ । किसान र कृषि कर्ममा देखिएको यत्रो संकटमा म अन्यथा सोच्न सक्दिनँ ।

मलचाहिँ कहिलेबाट किसानले सहजै पाउलान्?

हरेक गाँज धानसँग किसानको भावना जोडिएको हुन्छ । जुन कुरा म आफैंले किशोर अवस्थासम्म अनुभव गरेको छु । मल नपाएर किसानले दुःख पाउनुभएको छ । मन्त्रीले बन्दोबस्त गरेन भन्ने कुरालाई म हार्दिकतापूर्वक बुझ्छु । आलोचनात्मक रूपमा टिप्पणी गर्नेहरूले पनि व्यवस्थामा सुधारको अपेक्षा राख्नुभएको हो । अहिले पर्यटन, उद्योग, व्यापारमा ठूलो समस्या आएको छ । साना किराना पसल, काम गरेर खाने सबै क्षेत्र बन्द छन् । सबैको अपेक्षा कृषिमा छ । आग्रहभन्दा माथि उठेर गरिएका कुरा, माग, दाबीलाई मैले सम्मान गर्नुपर्छ ।

यो परिस्थितिले समाजमा अनेक खालका कुण्ठा पनि जन्माएको छ । आफूले भनेजस्तो व्यापार व्यवसाय भइरहेको छैन । त्यसकारण ती कुण्ठा सबै कृषिमा पोखिएका छन् । सबैतिर मरेका आशाहरू यहाँ केही हुन्छ कि भनेर ठोक्किएका छन् । तर बुझ्नुपर्ने कुरा अहिले महामारी छ । समस्या संसारले भोगिरहेको छ । यसलाई हामीले झेलेर जानुपर्छ । हामीले आगामी १५ दिनभित्रमा ३२ हजार टन मल भित्र्याउने छौं । त्यसको १५ दिनपछि बंगलादेशको मल ल्याउँछौं । केही कम्पनीले समेत मल ल्याउँदै छन् । त्यसपछि सहज हुनेछ ।

जनअपेक्षाअनुसार काम गर्न सकिन भन्नेचाहिँ कहिलेकाहीँ लाग्छ कि लाग्दैन?

हामीसँग ठेकेदारहरूले मल ल्याउँछौं भनेर कबुल गरे । असार अन्तिमसम्म, साउनको पहिलो सातासम्म पनि मैले आशा गरिरहें । त्यो मेरो अलि अव्यावहारिक र भ्रम थियो भन्ने लाग्छ । म पनि कहीँ मेरो गल्ती त भएन भन्ने हिसाबले समीक्षा गर्छु ।

बंगलादेशबाट मल ल्याउनेबारे अलि अगाडि सोचेको भए समस्या हुन्थेन होला भन्नेचाहिँ कताकता लाग्छ । भारतबाटै ल्याउन सकिन्छ कि भनेर हेर्दाहेर्दै १५/२० दिन ढिला भयो । मलका लागि यस वर्षबाट बजेट बढाएका छौं । करिब दुई अर्ब रुपैयाँ बढाएका छौं । टेन्डर सबै समयमा नै गरेका छौं ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

संबन्धित समाचार

काठमाडौँ, ३  असोज । नेपालमा ७ जिल्ला कोरोनामुक्त भएका छन । स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार ७ जिल्लामा

विराटनगर, ३ असोज । प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले संविधान सबै जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति, लिङ्ग, वर्ण र

वुटवल, ३ असोज । मुख्यमन्त्री शङ्कर पोखरेलले संविधान कार्यान्वयन हुँदै जाँदा सबै पक्षबाट स्वीकार्य पूर्ण सहमतिको दस्तावेजको रुपमा स्थापित भएको

भक्तपुर, ३ असोज । जुद्ध बारुण यन्त्र भक्तपुरको ७७ औं स्थापना दिवस कोरोना संक्रमणकाबीच एक संक्षिप्त कार्यक्रम गरी सम्पन्न भएको